Hokvast · 4 november 2026

Bloedluis herkennen en aanpakken

Bloedluis is geen teken en geen vlo. Het is een mijt van een halve millimeter die overdag in kieren zit en 's nachts je kippen leegzuigt. Tegen de tijd dat je het ziet aan de kippen, zit het hok al vol.

Hoe je het herkent

De kippen zitten 's ochtends traag op de stok, hebben bleke kammen en leggen minder eieren. Bij ernstige besmetting zie je zwarte puntjes op de huid rond de cloaca en onder de vleugels. Sommige mensen merken het eerst aan zichzelf: jeukende bultjes op de armen na het schoonmaken.

De betrouwbaarste test is simpel. Neem een stuk wit keukenpapier, strijk het 's avonds langs de onderkant van de zitstok en in de hoek waar hij aan de wand vastzit. Zie je kleine rode of grijze puntjes die bewegen als je erin blaast, dan heb je bloedluis.

Waarom het altijd terugkomt

Omdat de mijt niet op de kip woont maar in het hok, en omdat een eitje drie tot zeven dagen nodig heeft om uit te komen. Behandel je alleen de kippen, dan doodt je de volwassen mijten op de vogel en blijven de eieren en larven in het hok leven. Behandel je alleen het hok, dan overleeft de mijt op de kippen. Je moet dus twee keer, met een week ertussen, en beide keren op beide plekken.

Werkwijze op basis van de levenscyclus van Dermanyssus gallinae, gecheckt 4 november 2026. Volg altijd het etiket van het middel dat je gebruikt.

Wat je in de kieren doet

Kieren zijn het probleem. Bij een houten hok zijn er tientallen, en de mijt zit het liefst in de nauwste: tussen twee panelen, achter de kitrand, onder de rand van de zitstok. Een krabber met een smalle punt komt daar. Een kwast met een vloeibaar middel ook, mits het middel in de kier trekt in plaats van eroverheen loopt.

Wat helpt bij een houten hok is daarna de kieren dichtzetten met een kit die blijft zitten. Dat is geen wondermiddel — de mijt kan ook in de kit zelf gaan zitten — maar het vermindert het aantal schuilplaatsen enorm. Bij een kunststof kippenhok dat minder kieren heeft is dat probleem er bijna niet, en dat is de belangrijkste reden dat mensen na een plaag overstappen.

Wat níet werkt

• Alleen de kippen behandelen. De mijt zit in het hok. Je bent na een week terug bij af.
• Kruidenzakjes en lavendel. Ze ruiken sterk maar doden niets.
• Diatomeeënaarde in een vochtig hok. Het poeder werkt alleen als het droog blijft; in een vochtig hok klontert het en doet het niets.
• Eén behandeling. De eitjes overleven het middel. Je moet twee keer.
• Het hok leeghalen en meteen weer vullen. Zonder de kieren uit te krabben laat je de bron zitten.

Welke middelen er zijn en hoe je kiest

Er zijn drie groepen. De eerste zijn middelen met een werkzame stof die de mijt raakt, meestal in de vorm van een spray of een poeder voor in het hok. De tweede zijn middelen die je op de kip aanbrengt, als druppel of spray, en die de mijt doden die op de vogel zit. De derde zijn fysische middelen zoals diatomeeënaarde, die de mijt uitdroogt.

De beste aanpak gebruikt de eerste twee samen. Een fysisch middel alleen is te langzaam voor een echte plaag: het werkt tegen de mijt die erdoorheen loopt, maar niet tegen de eitjes en niet tegen de mijten die diep in een kier zitten.

Wat je doet als de plaag terugkomt

Komt de mijt na twee behandelingen terug, dan is er een bron die je hebt overgeslagen. De drie plekken die het vaakst vergeten worden: de onderkant van de legnesten, de ruimte achter de mestlade en de kieren waar de dakrand op de wand aansluit. Haal het legnest eruit als het kan, en behandel de onderkant ook.

Een tweede oorzaak is herbesmetting van buiten. Mussen en andere vogels kunnen mijten meebrengen, en dat is de reden dat een ren met fijnmazig gaas over de bovenkant minder problemen geeft. Een kippenren met dakgaas houdt niet alleen je kippen binnen maar ook de vogels buiten.

Wat je met de bodembedekking doet

Alles eruit, in een zak, en de zak dicht in de vuilnisbak. Niet op de composthoop: daar leeft de mijt door en komt hij via vogels of via je schoenen terug. De bodem van het hok daarna schrobben met heet water en zeep, laten drogen, en pas dan het middel aanbrengen. Een middel op een natte ondergrond werkt minder en verdunt.

Nieuwe bodembedekking: zaagsel, hennep of stro. Stro is het minst geschikt omdat het vocht vasthoudt en holle stengels heeft waar de mijt in kan zitten. Hennep of zaagsel is droger en pakt beter.

Wat hokken en toebehoren kosten

De prijzen komen van de leverancier die erachter staat, met de dag van controle. Handig als je wilt zien of een groter hok echt zoveel duurder is.

Deze hokken gaan vaak per pallet de vrachtwagen in; reken op extra verzendkosten bovenop het bedrag.

Wat je aan de kippen ziet als het werkt

Binnen twee weken worden de kammen weer roder, gaan ze weer op tijd op stok en komt de leg op gang. Bloedluis kost een kip bloed en dus eieren: een zwaar besmette hen legt de helft. Dat is de economische kant van de plaag, en het is de reden dat kippenhouders er zo fanatiek op zijn.

Voorkomen is vooral: minder kieren, maandelijks controleren met keukenpapier, en geen tweedehands houten hok in huis halen zonder het eerst te behandelen. Over dat laatste gaat het artikel over kunststof of hout.